Φθινόπωρο στην Πάφο: η σεζόν του φαγητού, της τζαζ και της φύσης που ζουν οι ντόπιοι

Το Seaside Street Food Festival επιστρέφει στην πλατεία του Μεσαιωνικού Κάστρου της Πάφου στα μέσα Οκτωβρίου για τη φθινοπωρινή του έκδοση, τρεις μέρες από το μεσημέρι έως αργά. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Πληρώνεις ό,τι τρως, και ένα πιάτο κοστίζει συνήθως κάτι μεταξύ ενός καφέ και ενός εισιτηρίου σινεμά.

Το σκηνικό κάνει τη μισή δουλειά. Η πλατεία είναι μπροστά στο κάστρο του 13ου αιώνα, στην άκρη του λιμανιού: από τη μία φωτισμένα τείχη, από την άλλη ψαροκάικα που χτυπούν στον μόλο. Στους πάγκους βρίσκεις σουβλάκι και χαλλούμι στα κάρβουνα, φρέσκα θαλασσινά, κυπριακά γλυκά και εκπληκτικά πολλή διεθνή street food: ασιατική, μεσανατολική, νοτιοαμερικανική: από ανθρώπους που ζουν στην Πάφο όλο τον χρόνο.

Αυτό που το κάνει ντόπιο είναι ο κόσμος: καρότσια, έφηβοι με πατίνια, ζευγάρια συνταξιούχων με ένα πιάτο λουκουμάδες, παρέες εικοσάρηδων κατευθείαν από την παραλία. Κανείς δεν ντύνεται. Όλοι μένουν περισσότερο απ' όσο σχεδίαζαν.

Πρακτικά: παρκάρετε ψηλά, στην πόλη, και κατεβείτε με τα πόδια. Ο παραλιακός δρόμος γίνεται ένα πολύ αργό ποτάμι αυτοκινήτων μετά τις οκτώ.

Το πιο ενδιαφέρον του φθινοπώρου δεν είναι στην παραλία αλλά στην πάνω πόλη, στο Χάνι του Ιμπραήμ: ένα αναστηλωμένο οθωμανικό χάνι με πέτρινη αυλή, λίγα λεπτά από τη σκεπαστή αγορά.

Εκεί γίνεται, δύο βράδια του Οκτωβρίου, το πρώτο Technopolis 20 Jazz Festival, με κουαρτέτα και σχήματα από την Κύπρο και το εξωτερικό: την πρώτη βραδιά standards, τη δεύτερη σύγχρονα και πειραματικά σετ. Τα εισιτήρια κινούνται από 15 έως 55 ευρώ ανάλογα με τη θέση και η αυλή χωράει λίγες εκατοντάδες άτομα: γι' αυτό ακριβώς λειτουργεί. Είσαι αρκετά κοντά για να ακούσεις το κόντρα μπάσο χωρίς μικρόφωνο.

Είναι και καλή αφορμή για μια βραδιά στην πάνω πόλη, που τα τελευταία χρόνια έγινε αθόρυβα το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της Πάφου: η παλιά αγορά, μικρές γκαλερί, wine bars σε αναστηλωμένα πέτρινα κτίρια, φούρνοι που ξεπουλούν στις δέκα το πρωί. Εδώ τρώνε και πίνουν όσοι ζουν εδώ, όχι στην τουριστική λωρίδα του λιμανιού.

Αν εξαντληθούν τα εισιτήρια, η ίδια γειτονιά έχει ζωντανή μουσική σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο και τον χειμώνα. Ρωτήστε σε οποιοδήποτε μπαρ στη Νικοδήμου Μυλωνά ποιος παίζει την Παρασκευή.

Το καλοκαίρι στην Κύπρο σπρώχνει όλους στο νερό. Το φθινόπωρο ανοίγει όλη την ενδοχώρα, και αυτό είναι που υποτιμούν σταθερά οι νεοφερμένοι.

Στα μέσα Οκτωβρίου το Cyprus Rock Climbing Festival καταλαμβάνει την Ίνεια, ορεινό χωριό σαράντα λεπτά από την Πάφο, στην άκρη του Ακάμα. Εκατοντάδες αναρριχητές και πεζοπόροι έρχονται για τρεις μέρες εργαστηρίων στους ασβεστολιθικούς βράχους, μαζί με πεζοπορίες, προσανατολισμό, διαγωνισμούς φωτογραφίας, ζωντανή μουσική στην πλατεία και: η πιο κυπριακή λεπτομέρεια: εργαστήρι ζωγραφικής σε πέτρα για παιδιά. Δεν χρειάζεται να αναρριχηθείς: πολλοί έρχονται για το πρόγραμμα πεζοπορίας και το φαγητό.

Το ουσιαστικό: η Πάφος είναι η μόνη κυπριακή πόλη όπου είκοσι λεπτά μετά την πόρτα σου βρίσκεσαι σε σοβαρό μονοπάτι. Τα φαράγγια του Ακάμα, το φαράγγι του Άβακα, το παράκτιο μονοπάτι πέρα από τη Λάρα όπου γεννούν οι χελώνες, οι πρόποδες του Τροόδους με τις αγιογραφημένες εκκλησίες και τους πάγκους με καρυδάτα: όλα γίνονται ξανά άνετα μόλις σπάσει η ζέστη.

Όσοι έρχονται από τη βόρεια Ευρώπη υποθέτουν ότι η σεζόν του μπάνιου τελειώνει με τις σχολικές διακοπές. Στην Πάφο δεν πλησιάζει καν. Η θάλασσα κρατά τη ζέστη του καλοκαιριού μέχρι τον Νοέμβριο, και μια μικρή σταθερή ομάδα ντόπιων κολυμπά στη Δημοτική Παραλία και στον Φάρο κάθε πρωί του χρόνου: και μετά μαλώνει για τη θερμοκρασία του νερού στον καφέ.

Το νερό του Οκτωβρίου είναι συχνά καλύτερο από του Αυγούστου: η ίδια ζεστασιά χωρίς κόσμο, θαλάσσια μοτοποδήλατα και ουρά για ξαπλώστρα. Οι παραλίες με γαλάζια σημαία από τη Γεροσκήπου έως τον Κόραλ Μπέι διατηρούν ναυαγοσώστες, τα περισσότερα beach bar μένουν ανοιχτά και ο παράκτιος περίπατος από το λιμάνι στην Κάτω Πάφο γίνεται ξανά ευχάριστος και το μεσημέρι.

Αυτός ο ρυθμός πείθει τον κόσμο να μετακομίσει. Όχι η δεκαπενθήμερη εκδοχή της Κύπρου, αλλά η συνηθισμένη Τρίτη του Νοεμβρίου που κολυμπάς πριν τη δουλειά και το βράδυ φοράς πουλόβερ.

Η δωρεάν περιήγηση «Meet the Locals» επέστρεψε για το φθινόπωρο, τα πρωινά, με ξεναγούς κατοίκους και όχι επαγγελματίες. Για έναν νεοφερμένο είναι το καλύτερο πράγμα του πρώτου μήνα: δύο ώρες ιστορίας της παλιάς πόλης, κουβέντας της αγοράς και πρακτικών πληροφοριών: ποιος φούρνος, ποιος χασάπης, σε ποιον δρόμο να μην παρκάρεις: που δεν υπάρχουν σε κανέναν οδηγό μετεγκατάστασης.

Στα χωριά, το αμφιθέατρο της Τάλας δίνει υπαίθριες χορευτικές και πολιτιστικές παραστάσεις μέσα στον Οκτώβριο, με έξτρα ημερομηνίες όταν εξαντλούνται. Το Stage One Theatre στην Έμπα ανεβάζει αγγλόφωνες κωμωδίες για τη μεγάλη κοινότητα ξένων. Τα πανηγύρια: σταφυλιού, ελιάς, κρασιού, χαρουπιού: γίνονται τα Σαββατοκύριακα σε όλη την επαρχία, με μια ζωγραφισμένη πινακίδα στη διασταύρωση και μια ανάρτηση σε ελληνόφωνη ομάδα.

Έτσι επικοινωνεί στην πραγματικότητα αυτή η πόλη. Η πιο χρήσιμη συνήθεια για κάποιον νέο εδώ: ακολούθησε δύο-τρεις τοπικές σελίδες εκδηλώσεων και δέξου ότι η καλύτερη βραδιά του μήνα θα είναι κάτι που έμαθες τρεις μέρες πριν.

Το Σάββατο ξεκινά στη σκεπαστή αγορά της πάνω πόλης, με τη μεγαλύτερη κίνηση πριν τις εννιά: ντομάτες που έχουν γεύση ντομάτας, χωριάτικο ψωμί, ελιές από βαρέλι, ο ξάδελφος κάποιου με μέλι. Μετά καφές στην πλατεία Κέννεντυ, όπου στα διπλανά τραπέζια ακούγονται ελληνικά, ρωσικά, αγγλικά και όλο και περισσότερο εβραϊκά και βουλγαρικά.

Αργά το πρωί, μπάνιο. Νωρίς το απόγευμα, ένα μακρύ φαγητό κάπου χωρίς πλαστικοποιημένο μενού: Κάθικας και Πέγεια έχουν ταβέρνες για τις οποίες οι ντόπιοι βγαίνουν από την πόλη. Αργά το απόγευμα ο αρχαιολογικός χώρος στο χαμηλό φως, ή το παράκτιο μονοπάτι, ή τίποτα.

Και μετά η βραδιά: το φεστιβάλ φαγητού, η αυλή με την τζαζ, ένα πανηγύρι, ή ένα τραπέζι έξω από ταβέρνα στο λιμάνι με το κάστρο φωτισμένο πίσω. Η Κυριακή είναι πιο αργή και συνήθως πάει στα βουνά.

Τίποτα από αυτά δεν θέλει σχεδιασμό, χρήματα ή αυτοκίνητο γεμάτο εξοπλισμό. Αυτό είναι το πραγματικό προϊόν της Πάφου, και το φθινόπωρο φαίνεται καθαρότερα.

Πάρτε ένα ελαφρύ μπουφάν και μια ζεστή στρώση για τα βράδια, ειδικά αν ανεβαίνετε στην Ίνεια ή στον Κάθικα, όπου κάνει λίγους βαθμούς πιο κρύο από την παραλία. Στους βραχώδεις κολπίσκους αξίζουν τα παπούτσια θαλάσσης. Στις καλές ταβέρνες των χωριών την Κυριακή κλείστε τραπέζι: το φθινόπωρο οι κυπριακές οικογένειες τρώνε έξω και κλείνουν.

Από τον Νοέμβριο βρέχει, συνήθως σε σύντομες μπόρες που περνούν σε λίγες ώρες. Τα σπίτια εδώ είναι φτιαγμένα για τη ζέστη, όχι για το κρύο. Αν βλέπετε ακίνητα το φθινόπωρο, ρωτήστε για θέρμανση, μόνωση και τον προσανατολισμό του καθιστικού. Μια βεράντα στον νότο είναι η διαφορά μεταξύ εννέα και δώδεκα μηνών υπαίθριας ζωής.

Και πηγαίνετε σε κάτι για το οποίο δεν έχετε ακούσει. Σε μια πόλη αυτού του μεγέθους, το πανηγύρι στην άκρη του δρόμου σας είναι συνήθως το καλύτερο.